Lạm phát ở Mỹ tăng vọt vào tháng Ba khi chiến tranh với Iran đẩy nền kinh tế vào bất ổn

Lạm phát ở Mỹ tăng mạnh vào tháng 3, theo dữ liệu mới công bố vào thứ Sáu. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng 0,9% so với tháng trước và tăng 3,3% so với cùng kỳ năm trước, mức cao nhất trong gần hai năm. Đây cũng là thước đo chính thức đầu tiên phản ánh tác động của xung đột đối với giá tiêu dùng Mỹ.

Diễn biến lạm phát và các nhóm hàng chính

Trong tháng 3, chỉ số năng lượng tăng 10,9%, trong đó chỉ số xăng tăng 21,2% và đóng góp gần ba phần tư mức tăng hàng tháng của toàn bộ nhóm hàng hóa. Vé máy bay tăng 2,7% trong tháng 3 và cao hơn 14,9% so với cùng kỳ năm trước.

Lạm phát lõi, loại bỏ các biến động của thực phẩm và năng lượng, tăng nhẹ 0,2% theo tháng và tăng 2,6% theo năm.

Bối cảnh lạm phát trước đó

Tỷ lệ lạm phát hàng năm chưa vượt quá 3% kể từ mùa Hè năm 2024. Trước đó, lạm phát giảm xuống sau mức đỉnh 9,1% vào tháng 6 năm 2022, rồi tiếp tục hạ về mức thấp trong bốn năm vào tháng 4 năm ngoái (tăng giá 2,3%). Sau đó, lạm phát tăng lên 3% vào tháng 9, trước khi quay lại 2,4% vào tháng 1 và tháng 2.

Nguyên nhân: xung đột và rủi ro nguồn cung năng lượng

Bài toán lạm phát của Mỹ trở nên phức tạp hơn trong bối cảnh chiến tranh giữa Mỹ-Israel với Iran. Một phần nguyên nhân được nêu là việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz, nơi một phần năm nguồn dầu và khí đốt của thế giới thường đi qua.

Giá dầu giảm sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố ngừng bắn hai tuần với Iran và Iran đồng ý mở lại eo biển trong giai đoạn ngừng bắn. Tuy nhiên, giá dầu vẫn ở mức cao: dầu thô của Mỹ vẫn được định giá cao hơn 10% so với trước khi xảy ra xung đột và gần 30% kể từ đầu năm.

Tác động lên hoạt động kinh tế và chi phí

Dữ liệu gần đây cho thấy giá cả đang tác động đến nhà sản xuất. GDP của Mỹ cho quý cuối năm 2025 được điều chỉnh giảm từ 1,4% xuống 0,5%. Đồng thời, chỉ số giá trong khảo sát của Viện Quản lý nguồn cung (ISM) dành cho các nhà quản lý ghi nhận mức tăng một tháng lớn nhất trong 13 năm, từ 63 lên 70,7 vào tháng 3.

Thị trường lao động vẫn vững

Dù xung đột ảnh hưởng đến giá cả, thị trường lao động được mô tả là vẫn kiên định. Các nhà tuyển dụng đã bổ sung 178.000 việc làm trong tháng 3, trong khi tỷ lệ thất nghiệp giảm xuống 4,3%.

Hàm ý đối với chính sách lãi suất của Fed

Sự kết hợp giữa thị trường lao động mạnh và giá cả tăng khiến các quan chức Fed đứng trước tình huống khó khăn khi cân nhắc điều chỉnh lãi suất. Việc tăng lãi suất có thể giúp kiềm chế lạm phát, nhưng đồng thời có nguy cơ làm suy yếu thị trường lao động và gia tăng thất nghiệp.

Bản ghi chú từ cuộc họp gần nhất của Fed vào tháng 2, công bố hôm thứ Tư, cho thấy “nhiều thành viên” lo ngại về tác động của lạm phát dai dẳng, “có thể dẫn đến tăng lãi suất”.

Fed đã theo đuổi chuỗi tăng lãi suất sau khi lạm phát tăng vọt vào năm 2022, đưa lãi suất từ gần 0% lên phạm vi cao 20 năm là 5,25%–5,5% vào năm 2024. Hiện tại, lãi suất ở mức 3,5%–3,75%.

Trong một ghi chú gửi tới các nhà đầu tư, Bernard Yaros, nhà kinh tế trưởng tại Oxford Economics, nhận định: “Fed sẽ bỏ qua cú sốc cung về năng lượng như một cú tăng lạm phát một lần và sẽ theo dõi sự yếu đi của thị trường việc làm, cái mà thường bị ảnh hưởng bởi cú sốc năng lượng có độ trễ.”

Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo báo cáo CPI tiếp theo “cũng khá mạnh”. Theo ghi chú, giá xăng dầu tiếp tục tăng trong tháng này và có thể hỗ trợ thêm cho lạm phát; các lệch số liệu liên quan tới việc đóng cửa chính phủ sẽ dần được gỡ bỏ, tạo thêm áp lực cho CPI tháng Tư. Ngoài ra, cú sốc giá năng lượng được cho là sẽ ngày càng thấm vào giá thực phẩm và các nhóm giá lõi khác.