Bộ Xây dựng đã phê duyệt chủ trương đầu tư dự án mở rộng hai tuyến tránh thành phố Hà Tĩnh và thị xã Kỳ Anh (cũ), với tổng vốn sơ bộ 3.428,25 tỷ đồng. Công trình dự kiến nâng quy mô từ 2 lên 4 làn xe nhằm đáp ứng nhu cầu vận tải và giảm ùn tắc trên Quốc lộ 1.
Dự án có tổng chiều dài khoảng 45,16 km, gồm hai đoạn tuyến. Trong đó, đoạn Thạch Hà - Cẩm Bình, thuộc tuyến tránh thành phố Hà Tĩnh cũ, dài khoảng 16,33 km. Điểm đầu tại Km0 thuộc xã Thạch Hà, điểm cuối tại Km16+326 thuộc xã Cẩm Bình.
Đoạn còn lại là tuyến tránh thị xã Kỳ Anh cũ, từ Kỳ Văn đến Vũng Áng, dài khoảng 28,83 km. Tuyến bắt đầu tại Km560+830 thuộc xã Kỳ Văn và kết thúc tại Km589+660 thuộc phường Vũng Áng.
Theo phương án được phê duyệt, cả hai đoạn sẽ được mở rộng nền đường, mặt đường và các công trình liên quan từ 2 lên 4 làn xe. Vận tốc thiết kế đạt 80 km/h, áp dụng tiêu chuẩn TCVN 4054:2005.
Hướng tuyến cơ bản giữ theo đường hiện hữu, chỉ điều chỉnh tại một số vị trí cần thiết để hạn chế diện tích phải giải phóng mặt bằng. Dự án cũng ưu tiên tận dụng nền đường, mặt đường và hệ thống thoát nước còn đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.
Với các công trình cầu, phương án sơ bộ dự kiến sử dụng lại 19 cầu hiện có, gồm 6 cầu trên tuyến tránh thành phố Hà Tĩnh và 13 cầu trên tuyến tránh thị xã Kỳ Anh. Các cầu này sẽ được mở rộng hoặc xây dựng thêm đơn nguyên để đáp ứng quy mô 4 làn xe.
Một số nút giao dự kiến được cải tạo, trong đó có phương án xây dựng nút giao khác mức tại cuối tuyến tránh thành phố Hà Tĩnh và vị trí giao Quốc lộ 12C ở khu vực Vũng Áng.
Tổng mức đầu tư sơ bộ của dự án là 3.428,25 tỷ đồng. Đây là dự án nhóm B, thực hiện theo hình thức đầu tư công. Trong cơ cấu vốn, khoảng 3.154 tỷ đồng dự kiến lấy từ ngân sách Nhà nước, bố trí trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030. Phần vốn còn thiếu, nếu phát sinh nhu cầu, sẽ được cân đối theo tiến độ triển khai.
Bộ Xây dựng giao Cục Đường bộ Việt Nam làm chủ đầu tư bước lập dự án, tiếp thu ý kiến thẩm định và hoàn thiện Báo cáo nghiên cứu khả thi để trình cấp có thẩm quyền quyết định đầu tư. Cục Đường bộ Việt Nam cũng phối hợp với UBND tỉnh Hà Tĩnh chuẩn bị công tác giải phóng mặt bằng, nguồn vật liệu xây dựng và các điều kiện cần thiết, bảo đảm tiến độ trong phạm vi tổng mức đầu tư được duyệt.
Theo Cục Đường bộ Việt Nam, hơn 127 km tuyến chính Quốc lộ 1 qua Hà Tĩnh đã được mở rộng lên 4 làn xe. Tuy nhiên, một số tuyến tránh vẫn duy trì quy mô 2 làn, chưa có dải phân cách giữa.
Lưu lượng phương tiện trên các đoạn tuyến này tăng trong những năm gần đây, một phần do nhiều dự án trọng điểm được triển khai tại địa phương, kéo theo lượng xe vận chuyển vật liệu xây dựng gia tăng. Tháng 7/2026, Công an tỉnh Hà Tĩnh đã kiến nghị khắc phục tình trạng ùn tắc và tai nạn giao thông tại một số vị trí.
Theo dự báo trong hồ sơ đề xuất chủ trương đầu tư, đến năm 2050, nhu cầu vận tải trên hành lang này có thể đạt khoảng 30.000 - 40.000 xe con quy đổi/ngày đêm. Việc nâng cấp hai tuyến tránh được tính toán nhằm tăng khả năng lưu thông, giảm xung đột giao thông và cải thiện kết nối với mạng lưới đường bộ trong khu vực.
Cục Đường bộ Việt Nam đánh giá phương án đầu tư theo hình thức PPP khó bảo đảm hiệu quả tài chính. Nguyên nhân là phần lớn phương tiện vận tải đường dài và xe tải nặng có xu hướng lựa chọn cao tốc Bắc - Nam phía Đông, trong khi Quốc lộ 1 chủ yếu phục vụ nhu cầu đi lại nội vùng và kết nối giữa các địa phương.
