Việt Nam – Trung Quốc ưu tiên hợp tác đường sắt và chuyển giao công nghệ, tìm kiếm vốn.

Việt Nam và Trung Quốc vừa nhất trí ưu tiên hợp tác trong lĩnh vực đường sắt, đồng thời phấn đấu nâng tầm hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư và du lịch. Nội dung được đề cập tại cuộc gặp giữa Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Quốc vụ viện Trung Quốc Lý Cường tại Đại lễ đường Nhân dân, Bắc Kinh.

Thống nhất định hướng hợp tác

Hai bên nhất trí thúc đẩy hợp tác thương mại cân bằng, bền vững hơn; tạo đột phá về liên kết kinh tế và kết nối hạ tầng chiến lược. Phía Việt Nam đề nghị dành ưu tiên cao cho hợp tác đường sắt, đồng thời tăng liên kết với Trung Á và châu Âu.

Đề xuất của Việt Nam về hợp tác đường sắt

Việt Nam kiến nghị Trung Quốc cung cấp vốn vay, đào tạo nguồn nhân lực và chuyển giao công nghệ để Việt Nam làm chủ vận hành, bảo trì và sửa chữa các loại hình đường sắt điện khí hóa.

Đồng thời, đề nghị mở rộng mô hình cửa khẩu thông minh và triển khai đồng bộ khu hợp tác kinh tế qua biên giới tại các địa phương biên giới.

Các nội dung hợp tác khác

Phía Việt Nam cũng đề nghị Trung Quốc ủng hộ Việt Nam tham gia hiệu quả chuỗi hoạt động “Chia sẻ thị trường lớn – Xuất khẩu Trung Quốc”, mở cửa cho các sản phẩm nông, thủy sản của Việt Nam đáp ứng tiêu chuẩn; đồng thời tăng công suất và sản lượng điện nhập khẩu từ Trung Quốc.

Về hợp tác đầu tư, hai bên hướng tới các dự án chất lượng cao; đẩy mạnh hợp tác khoa học công nghệ, giáo dục đào tạo, tài chính, nông nghiệp, môi trường và các ngành công nghệ mũi nhọn như trí tuệ nhân tạo, khu thương mại tự do, đô thị thông minh và chế tạo thông minh. Ngoài ra, nội dung về xử lý ô nhiễm môi trường tại các đô thị lớn cũng được nêu ra.

Cuối cùng, hai bên đề cập việc đẩy nhanh triển khai các dự án do Trung Quốc viện trợ.

Diễn biến và số liệu các dự án đường sắt

Trong hợp tác đầu tư đường sắt giữa Việt Nam và Trung Quốc, các dự án được nêu gồm ba tuyến: Hà Nội – Đồng Đăng; Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng; và Hải Phòng – Hạ Long – Móng Cái.

Tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng

Tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng có tổng mức đầu tư khoảng 203.231 tỷ đồng (khoảng 8,4 tỷ USD), dài khoảng 391 km, khổ tiêu chuẩn 1.435 mm. Dự án sử dụng công nghệ đường sắt chạy trên ray, điện khí hóa, tốc độ thiết kế 160 km/h cho tàu khách và 120 km/h cho tàu hàng.

Dự án đi qua 6 tỉnh, gồm: Lào Cai, Phú Thọ, Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Phòng. Điểm đầu tại cửa khẩu biên giới Lào Cai, điểm cuối tại ga Lạch Huyện, Hải Phòng.

Tổng chiều dài các đoạn phân bổ cho từng tỉnh lần lượt khoảng: Lào Cai 145 km, Phú Thọ 100 km, Hà Nội 38 km, Bắc Ninh 3 km, Hưng Yên 16 km, Hải Phòng 89 km.

Dự án thành phần đầu tiên đã khởi công từ tháng 12/2025. Theo định hướng kết nối, trục đường sắt này dự kiến kết nối miền Bắc với hệ thống cảng Hải Phòng và hành lang kinh tế với Trung Quốc.

Đường sắt cao tốc Bắc – Nam và đường sắt đô thị

Ngoài tuyến đường sắt nêu trên, dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam được xác định sẽ khởi công trước tháng 12/2026. Đồng thời, vẫn có các dự án đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh đang được đầu tư.

Tác động và mục tiêu dài hạn

Các dự án đường sắt được kỳ vọng tạo động lực phát triển dài hạn, góp phần hiện đại hóa hạ tầng, giảm chi phí logistics và mở rộng kết nối quốc tế.

Quy hoạch mạng lưới đường sắt giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến 2050 đặt mục tiêu mạng lưới đường sắt quốc gia có khả năng vận chuyển 11,8 triệu tấn hàng hóa và 21,5 triệu hành khách.