15 cụm công nghiệp dài cổ ở Hải Phòng chờ bố trí quỹ đất

Việc hàng loạt cụm công nghiệp ở phía Tây Hải Phòng (trước đây thuộc Hải Dương) chưa thể triển khai dù đã được phê duyệt nhiều năm trước cho thấy tình trạng thiếu đồng bộ trong quy hoạch và quản lý đất đai. Theo cơ quan chức năng, các dự án bị “treo” kéo dài chủ yếu do chưa được bố trí quỹ đất, chưa phân bổ chỉ tiêu đất giai đoạn 2021-2025 và chưa chấp thuận chủ trương thuê đất, làm giảm khả năng thu hút đầu tư và gây lãng phí nguồn lực phát triển.

15 cụm công nghiệp được phê duyệt nhưng chưa có đất để triển khai

Tháng 12/2018, UBND tỉnh Hải Dương (nay là thành phố Hải Phòng) ban hành Quyết định số 4887/QĐ-UBND thành lập Cụm công nghiệp Nam Hồng – Hồng Phong tại xã Nam Sách, giao Công ty CP đầu tư IDJ Việt Nam làm chủ đầu tư hạ tầng. Dự án có quy mô 50 ha, tổng mức đầu tư 231,7 tỷ đồng, thời hạn thực hiện đến ngày 5/9/2025.

Đến năm 2021, địa phương phê duyệt đồng loạt 12 cụm công nghiệp trong 2 đợt. Ngày 9/5/2021 có 8 cụm công nghiệp được thành lập, gồm 6 cụm có chủ đầu tư và 2 cụm chưa có chủ đầu tư:

• Cụm công nghiệp Quang Hưng (xã Hồng Châu), diện tích 75 ha, tổng mức đầu tư 378,31 tỷ đồng.
• Cụm công nghiệp Hồng Phúc (xã Khúc Thừa Dụ), diện tích 54,59 ha, tổng mức đầu tư 347,71 tỷ đồng.
• Cụm công nghiệp Tân Phong – Hưng Thái (xã Hồng Châu), diện tích 75 ha, tổng mức đầu tư 461,19 tỷ đồng, do Công ty CP quốc tế Thiên Phúc Gia đầu tư.
• Cụm công nghiệp Tân Phong (xã Tân An), diện tích 50 ha, tổng mức đầu tư 361,79 tỷ đồng, do Công ty CP đầu tư Newland làm chủ đầu tư.
• Cụm công nghiệp Hưng Long (xã Hồng Châu), diện tích 50,8 ha, tổng mức đầu tư 613,36 tỷ đồng, do Công ty TNHH Trường Thành làm chủ đầu tư.
• Cụm công nghiệp An Đức (xã Tân An), diện tích 75 ha, tổng mức đầu tư 760,22 tỷ đồng, do Công ty TNHH Hoà Quân làm chủ đầu tư.
• Cụm công nghiệp Hồng Đức (xã Tân An), diện tích 75 ha, tổng mức đầu tư 450 tỷ đồng, do Công ty CP phát triển hạ tầng Vĩnh Phúc làm chủ đầu tư.
• Cụm công nghiệp Hưng Long – Tân Phong (xã Hồng Châu), diện tích 75 ha, tổng mức đầu tư 870,46 tỷ đồng, do Công ty CP TM DV vận tải Nam Hải làm chủ đầu tư.

Tiếp đó, ngày 16/6/2021 có thêm 4 cụm công nghiệp được thành lập. Trong đó, 1 cụm chưa xác định nhà đầu tư là Cụm công nghiệp Tân Phong 2 (xã Tân An), diện tích 64,60 ha, tổng mức đầu tư 375,31 tỷ đồng. Ba cụm còn lại đã có chủ đầu tư:

• Cụm công nghiệp Quang Trung (phường Nam An Phụ), diện tích 74,5 ha, tổng mức đầu tư 515,01 tỷ đồng, do Công ty CP bất động sản Hyosung Việt Nam đầu tư.
• Cụm công nghiệp Thất Hùng (phường Bắc An Phụ), diện tích 55,51 ha, tổng mức đầu tư 756,54 tỷ đồng, do Công ty CP Tập đoàn Nhà Việt đầu tư.
• Cụm công nghiệp Bình Giang 1 (xã Nguyễn Lương Bằng), diện tích 75 ha, tổng mức đầu tư 470 tỷ đồng, do Công ty CP bất động sản Hyosung Việt Nam đầu tư.

Năm 2022, tỉnh Hải Dương tiếp tục thành lập 2 cụm công nghiệp gồm:

• Cụm công nghiệp Lương Điền 2 (xã Cẩm Giàng), diện tích 56 ha, tổng mức đầu tư 638,7 tỷ đồng, do Công ty CP xây dựng 1369 làm chủ đầu tư.
• Cụm công nghiệp Bình Minh - Tân Hồng (xã Đường An), diện tích 38,01 ha, tổng mức đầu tư 466,16 tỷ đồng, do Công ty CP Tập đoàn quốc tế BAT Việt Nam đầu tư.

Tổng cộng 15 cụm công nghiệp được phê duyệt có diện tích sử dụng hơn 944 ha, tổng mức đầu tư hạ tầng lên tới hàng nghìn tỷ đồng. Theo yêu cầu của UBND tỉnh Hải Dương (trước đây), nhà đầu tư cần hoàn thành xây dựng trong giai đoạn 2024-2025 nhằm tạo quỹ đất sạch, hạ tầng đồng bộ, thu hút vốn đầu tư, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo việc làm và tăng thu ngân sách. Tuy nhiên, đến nay cả 15 cụm công nghiệp vẫn chưa được triển khai.

Nguyên nhân: chưa bố trí quỹ đất, chưa phân bổ chỉ tiêu và chưa chấp thuận thuê đất

Theo xác định của Sở Tài chính Hải Phòng, dù đã quá hạn đầu tư nhưng hiện cả 15 cụm công nghiệp đều chưa được giao đất cho thuê đất. Nguyên nhân được nêu gồm:

• Các cụm công nghiệp không được bố trí quỹ đất kỳ 2021-2025.
• Chưa phân bổ chỉ tiêu đất thời kỳ 2021-2025.
• Chưa chấp thuận chủ trương được thuê đất.
• Trong số 15 cụm công nghiệp được duyệt, có 3 cụm gồm Quang Hưng, Hồng Phúc, Tân Phong 2 chưa xác định nhà đầu tư.

Đề xuất tháo gỡ: điều chỉnh dự án để bảo đảm tính đồng bộ và khả thi

Trước thực trạng nhiều cụm công nghiệp gặp vướng mắc về quy hoạch, hạ tầng và giải phóng mặt bằng, Sở Tài chính Hải Phòng đề xuất điều chỉnh các dự án không còn phù hợp thực tế. Cụ thể:

• Các cụm có diện tích, ranh giới hoặc cơ cấu sử dụng đất chưa thống nhất với quy hoạch hiện hành cần điều chỉnh dự án để bảo đảm tính đồng bộ và khả thi.
• Những cụm chưa có nhà đầu tư hoặc được phê duyệt trong giai đoạn chưa có quy hoạch chi tiết, tại các khu vực có hệ thống hạ tầng kỹ thuật như giao thông, điện, nước và môi trường có thể tác động trực tiếp đến hiệu quả hoạt động của cụm công nghiệp, cần điều chỉnh dự án.
• Việc điều chỉnh dự án nhằm giúp các cụm tái cơ cấu quy mô, định hướng ngành nghề thu hút đầu tư, qua đó nâng cao khả năng hấp dẫn đối với nhà đầu tư thứ cấp.

Tác động và nhận định

Việc các cụm công nghiệp chậm triển khai không chỉ làm lãng phí nguồn lực đất đai mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường đầu tư của địa phương. Theo nội dung được nêu, các “nút thắt” về quy hoạch và chỉ tiêu đất là nguyên nhân khiến 15 dự án cụm công nghiệp có tên “trên giấy” nhưng chưa có “đất” để triển khai.

Trong trường hợp các vướng mắc về quy hoạch và chỉ tiêu đất được xử lý kịp thời, 15 cụm công nghiệp được kỳ vọng có thể trở thành động lực tăng trưởng mới, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo việc làm và tăng thu ngân sách cho địa phương trong giai đoạn tới.