Giá dầu tăng trên 100 USD/thùng, làm cho thị trường chứng khoán chịu áp lực và vàng cùng các kênh trú ẩn an toàn được hưởng lợi

Giá dầu thế giới tiếp tục tăng trong bối cảnh căng thẳng ở Trung Đông chưa hạ nhiệt, qua đó vượt mốc 100 USD/thùng. Diễn biến này làm dấy lên lo ngại về khả năng xảy ra cú sốc nguồn cung năng lượng đối với nền kinh tế toàn cầu, đồng thời tác động trực tiếp đến các thị trường tài chính.

Nguyên nhân và diễn biến

Theo ông Bùi Văn Huy – Phó Giám đốc FIDT, kịch bản tiêu cực đang dần hiện hữu khi giá Brent duy trì trên ngưỡng 80 USD/thùng. Trong môi trường địa chính trị kéo dài, rủi ro gián đoạn nguồn cung được phản ánh rõ hơn, kéo theo áp lực lên mặt bằng giá.

Áp lực lạm phát toàn cầu gia tăng khiến các ngân hàng trung ương, đặc biệt là Fed, có xu hướng hoãn kế hoạch cắt giảm lãi suất. Trường hợp giá cả tiếp tục leo thang, các ngân hàng trung ương có thể phát tín hiệu thắt chặt hơn.

Trong bối cảnh đó, đồng USD có xu hướng mạnh lên, với chỉ số DXY vượt mốc 100. Điều này tạo thêm áp lực lên các thị trường mới nổi, trong đó có Việt Nam.

Tác động tới Việt Nam

Tại Việt Nam, tỷ giá USD/VND chịu áp lực tăng rõ rệt. Hệ quả có thể là mặt bằng lãi suất huy động tăng lên khoảng 7–8%. Lạm phát trong nước đối mặt với nguy cơ tăng, trong khi tăng trưởng GDP có thể giảm xuống dưới 8% nếu điều kiện tài chính tiếp tục thắt chặt.

Ở góc độ tài sản, giá dầu tăng được cho là có thể tác động tiêu cực đến các tài sản rủi ro như cổ phiếu và bất động sản. Ngược lại, vàng và các kênh trú ẩn có xu hướng hưởng lợi. Trái phiếu và tiền gửi trở nên hấp dẫn hơn nhờ lãi suất ở mức cao và rủi ro thấp.

Diễn biến thanh khoản và lãi suất

Các chuyên gia FIDT cho rằng các yếu tố nền tảng của thị trường đang thay đổi so với kỳ vọng đầu năm. Trước đó, thị trường kỳ vọng thanh khoản và lãi suất ổn định từ đầu quý II/2026 nhờ nới lỏng tiền tệ có kiểm soát. Tuy nhiên, áp lực lạm phát và biến động tỷ giá quay trở lại làm gia tăng rủi ro.

Ngân hàng Nhà nước đã phải hút bớt thanh khoản để ổn định thị trường. Lãi suất liên ngân hàng có lúc lên gần 11%, phản ánh hệ thống không còn dồi dào như trước và quá trình hạ nhiệt có thể kéo dài hơn dự kiến.

Số liệu thị trường và định giá

Về tăng trưởng, triển vọng lợi nhuận của doanh nghiệp được đánh giá thận trọng hơn. Dù dự báo tăng trưởng lợi nhuận toàn thị trường năm 2026 khoảng 14%, nhưng đang chịu áp lực điều chỉnh khi điều kiện vĩ mô xấu đi.

Về định giá, sau nhịp điều chỉnh, thị trường đang giao dịch quanh mức 1.680 điểm, giảm khoảng 6% so với đầu năm. Theo P/E và P/B, định giá vẫn ở mức tương đối hấp dẫn so với lịch sử: P/E dự phóng năm 2026 khoảng 13–14 lần, thấp hơn mức trung bình 10 năm. Tuy nhiên, khi lãi suất có xu hướng tăng trở lại, dư địa duy trì mức định giá có thể bị thu hẹp.

Dữ liệu lịch sử cho thấy hệ số P/B quanh mức 1,97 lần, tiệm cận mức trung bình dài hạn, thể hiện quan điểm “không còn quá rẻ nhưng vẫn hấp dẫn” cho tầm nhìn dài hạn. Theo từng ngành, các lĩnh vực như ngân hàng, bất động sản khu công nghiệp, bán lẻ và xây dựng được đánh giá ở mức định giá tương đối hợp lý, trong khi nhóm dầu khí đã phản ánh phần nào kỳ vọng tăng trưởng giá.

Nhận định

Nhìn chung, dù định giá thị trường vẫn ở mức hợp lý, sự gia tăng của lãi suất và rủi ro vĩ mô khiến triển vọng thận trọng hơn. Dự báo sự phân hóa giữa các ngành sẽ rõ nét hơn trong thời gian tới, khi dòng tiền có xu hướng chọn lọc thay vì lan tỏa như trước.