Iran sụp đổ khai thác Bitcoin: các vụ tấn công hạ tầng và giảm hashrate do xung đột

Hashrate Bitcoin tại Iran giảm khoảng 77% trong quý vừa qua, từ khoảng 9 exahashes mỗi giây (EH/s) xuống còn 2 EH/s, theo báo cáo Hashrate Index công bố hôm thứ Hai bởi Ian Philpot, giám đốc tiếp thị tại Luxor Technology. Nguyên nhân được nêu là các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhắm vào cơ sở hạ tầng điện tại Iran, làm gián đoạn nguồn điện và buộc đóng cửa 427.000 máy khai thác đang hoạt động.

Diễn biến và số liệu tại Iran

Theo báo cáo, mức giảm tương ứng với khoảng 7 EH/s theo quý và được xem là sự co lại nghiêm trọng nhất ở khu vực kể từ lệnh cấm khai thác Bitcoin của Trung Quốc vào năm 2021.

Thông điệp được nhấn mạnh là sự sụt giảm này mang tính phân bổ địa lý hơn là dấu hiệu suy giảm mạng lưới. Trong giai đoạn biến động, lưu lượng hashrate toàn cầu vẫn duy trì gần 1.000 EH/s.

Nguyên nhân: gián đoạn điện và đóng cửa máy khai thác

Các cuộc tấn công được cho là bắt đầu từ tháng Hai, nhắm vào hạ tầng Iran và cắt nguồn lưới điện đủ tin cậy tới các cơ sở khai thác công nghiệp đã vận hành theo giấy phép do nhà nước cấp từ khi Iran hợp pháp hóa khai thác Bitcoin vào năm 2019.

Philpot cho biết lĩnh vực khai thác của Iran được xây dựng dựa trên các ưu đãi kinh tế bị ảnh hưởng bởi trừng phạt, bao gồm điện nước thủy điện được trợ giá và cơ chế để hợp thức hóa xuất khẩu năng lượng vượt qua thanh toán bằng đô la. Lợi thế chi phí cấu trúc này được duy trì cho đến khi tính ổn định của lưới điện trở nên bất ổn.

Tác động lan tỏa và phản ứng của mạng

Mặc dù xung đột nằm trong biên giới Iran, báo cáo cũng đề cập rủi ro lan ra UAE và Oman do phụ thuộc năng lượng khu vực. Tuy nhiên, Philpot nhận định ảnh hưởng được giới hạn ở Iran: “các nước láng giềng UAE và Oman vẫn ổn định”.

Ông cũng nhấn mạnh rằng hashrate toàn cầu ở khoảng ~1.000 EH/s vẫn tồn tại vì không có một khu vực nào có đủ công suất để đe dọa tính liên tục của mạng. Theo cách diễn giải này, sự gián đoạn khu vực dẫn đến phân bổ lại hashrate thay vì phá hủy nó.

Về quy mô, 7 EH/s mất đi từ Iran chiếm chưa tới 0,7% công suất của mạng trước xung đột. Điều này được cho là lý do các số liệu toàn cầu hấp thụ cú sốc mà không ghi nhận sự suy giảm an toàn có thể đo được.

Cơ chế điều chỉnh độ khó và ý nghĩa đối với mạng

Thuật toán độ khó của Bitcoin điều chỉnh sau mỗi 2.016 khối, tương đương khoảng hai tuần một lần, nhằm duy trì thời gian khối trung bình 10 phút bất kể lượng hashrate vào hay ra khỏi mạng.

Do đó, mức mất 7 EH/s của Iran được mô tả là có ý nghĩa ở mức khu vực nhưng rất nhỏ so với nền tảng toàn cầu 1.000 EH/s. Việc điều chỉnh độ khó sẽ hấp thụ khối lượng này trong một chu kỳ hiệu chuẩn, qua đó hạn chế tác động đến thời gian khối hoặc tính cuối cùng của giao dịch.

Bối cảnh quý và diễn biến toàn cầu

Trong khi hashrate Iran giảm mạnh, báo cáo cũng ghi nhận xu hướng toàn cầu: 30 ngày trung bình động của hashrate giảm từ 1.066 EH/s ở Q1 xuống khoảng 1.004 EH/s ở Q2, tương ứng mức giảm 5,8% so với quý trước. Philpot cho rằng nguyên nhân chủ yếu là sụt giá Bitcoin, hơn là xung đột địa chính trị.

Bitcoin giảm hơn 45% so với đỉnh mọi thời đại ở mức 126.000 USD thiết lập vào tháng 10, theo dữ liệu CoinGecko. Diễn biến này được cho là đã đẩy giá hashrate xuống mức thấp kỷ lục và khiến khoảng 252 EH/s từ các máy ASIC cũ, kém hiệu quả hơn phải đóng cửa trên toàn cầu.

So sánh với giai đoạn Trung Quốc năm 2021

Báo cáo nêu rằng so sánh với lệnh cấm khai thác ở Trung Quốc năm 2021 mang tính giáo dục nhưng không hoàn hảo. Việc rút lui của Trung Quốc năm 2021 được mô tả là đã loại bỏ 50–70% hashrate toàn cầu trong vòng vài tuần, dẫn tới nhiều lần điều chỉnh độ khó tiêu cực liên tiếp trước khi công suất chuyển sang Mỹ và Kazakhstan.

Trong khi đó, mất mát của Iran được đánh giá là lớn ở thước đo khu vực nhưng không tạo ra một chu trình điều chỉnh tương tự.

Nhận định

Philpot cho rằng sự “mềm” độ khó trong Q2 chủ yếu phản ánh câu chuyện lợi nhuận: các thợ đào tạm dừng máy khai thác biên, thay vì là câu chuyện xung đột. Theo quan điểm này, gián đoạn tại Iran là một chi tiết phụ ở mức độ khu vực trong bức tranh co lại theo giá cả toàn cầu.

Một lệnh ngừng bắn hai tuần giữa Mỹ và Iran được ký kết vào thứ Ba, nhưng tính bền vững của thỏa thuận và thời gian khôi phục hạ tầng vẫn chưa được làm rõ.