Sau cú sốc Trung Đông, hiệu suất VN-Index tụt hạng, đứng thứ 11 trong khu vực

Lũy kế từ đầu năm 2026, chỉ số VN-Index giảm 6,2%, qua đó điều chỉnh từ vị trí thứ 6/13 (cuối tháng 2) xuống thứ 11/13. Trong nhóm 13 thị trường theo dõi, chỉ có Ấn Độ (−14,5%) và Indonesia (−18,5%) ghi nhận mức giảm sâu hơn. Ở chiều ngược lại, Hàn Quốc dẫn đầu với +19,9%, tiếp theo là Thái Lan (+15,0%) và Singapore (+5,1%).

Diễn biến trong tháng 3/2026

Trong tháng 3/2026, VN-Index giảm 10,9% so với tháng trước, xếp thứ 8/13. Mức giảm này vẫn tốt hơn một số thị trường như Hàn Quốc (−19,1%), Indonesia (−14,4%), chỉ số Morgan Stanley Capital International thị trường mới nổi (−13,3%), Nhật Bản (−13,2%) và Ấn Độ (−11,3%), nhưng kém hơn Philippines (−10,0%).

Nguyên nhân: tác động lan rộng từ cú sốc giá dầu

Theo nội dung tổng hợp, cả 13 thị trường trong danh sách theo dõi đều ghi nhận hiệu suất âm trong tháng. Diễn biến này phản ánh tác động lan rộng từ cú sốc giá dầu do Iran phong tỏa eo biển Hormuz.

Các thị trường Đông Bắc Á chịu ảnh hưởng nặng hơn do độ mở thương mại cao và phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng. Ngược lại, Malaysia (−1,5%) và Singapore (−2,2%) ít chịu tác động hơn nhờ vị thế xuất khẩu dầu khí ròng.

Đáng chú ý, Mỹ cũng chuyển sang vùng âm (−4,6%), cho thấy rủi ro năng lượng và lạm phát đang tác động diện rộng, không chỉ giới hạn ở các thị trường mới nổi.

Biến động và dòng tiền: bán tháo hoảng loạn rồi hồi phục

Theo VnDirect, biên độ dao động trong tháng lên tới khoảng 16% (1.580–1.880 điểm), mức biến động cao nhất kể từ giai đoạn dịch Covid-19. Diễn biến được mô tả là trạng thái bán tháo hoảng loạn kết hợp gọi ký quỹ trong nửa đầu tháng, sau đó thị trường hồi phục khi dòng tiền bên mua quay lại từ vùng hỗ trợ.

Trong tháng 3/2026, dòng tiền chuyển sang trạng thái phòng thủ. Các nhóm có hệ số beta cao, vốn hóa lớn và phụ thuộc vào dòng vốn ngoại (Công nghệ, Bất động sản, Ngân hàng) chịu áp lực bán mạnh nhất. Ngược lại, dòng tiền chỉ trú ẩn chọn lọc tại một số nhóm hưởng lợi trực tiếp từ biến động địa chính trị như Bảo hiểm và Hóa chất.

Số liệu giao dịch và diễn biến theo sàn

Giá trị giao dịch bình quân toàn thị trường tháng 3/2026 đạt 33,9 nghìn tỷ đồng/phiên, tăng so với tháng 2 (31,8 nghìn tỷ), dù VN-Index giảm 10,9%. Điều này cho thấy thanh khoản không suy yếu mà được thúc đẩy bởi cả áp lực bán tháo và dòng tiền bắt đáy.

Theo từng sàn, thanh khoản trên HoSE tăng 5,4%, HNX tăng 23,8% và UPCoM tăng 6,7%. Trong đó, HNX nổi bật nhờ dòng tiền đầu cơ vào nhóm vốn hóa vừa và nhỏ (dầu khí, hóa chất, chứng khoán).

Tác động và nhận định về triển vọng

Diễn biến thanh khoản cao đi kèm giảm điểm phản ánh trạng thái “bán tháo hoảng loạn”. Nửa đầu tháng chịu áp lực gọi ký quỹ và bán tháo ở nhóm vốn hóa lớn, trong khi nửa cuối tháng ghi nhận dòng tiền bắt đáy quay lại, tập trung vào nhóm hưởng lợi từ giá dầu và cổ phiếu phòng thủ.

Về định giá, mặt bằng sau nhịp điều chỉnh được mô tả là hấp dẫn hơn đáng kể, tạo cơ sở cho kỳ vọng hồi phục khi tín hiệu hạ nhiệt địa chính trị trở nên rõ ràng hơn. Đồng thời, Tổ chức FTSE Russell công bố kết quả nâng hạng vào đầu tháng 4/2026.

Lãi suất huy động: xu hướng tăng lan rộng

Mặt bằng lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng tiếp tục tăng trong tháng 3/2026. Đà tăng rõ nét tại khối ngân hàng quốc doanh và nhóm ngân hàng tư nhân lớn, cho thấy xu hướng tăng lãi suất đang lan rộng trên toàn hệ thống.

Trong tháng 3, nhóm quốc doanh ghi nhận mức tăng mạnh nhất lên 5,9% (+0,7 điểm %), tiếp đến là nhóm ngân hàng tư nhân lớn (+0,5 điểm %). Nhóm ngân hàng tư nhân vừa và nhỏ chỉ tăng nhẹ 0,1 điểm %.

Bình quân lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng tăng lên 5,9% so với 5,4% tại cuối tháng 2/2026. VIB, OCB và VPB tiếp tục thuộc nhóm cao nhất thị trường.

Trong giai đoạn 06/03/2026–02/04/2026, có 11 ngân hàng điều chỉnh tăng lãi suất. TCB tăng mạnh nhất (+1,7 điểm %), trong khi LPB ghi nhận mức tăng thấp nhất (+0,2 điểm %). Mức độ phân hóa lãi suất vẫn lớn, phản ánh sự khác biệt về nhu cầu huy động, trạng thái thanh khoản và chiến lược tăng trưởng tín dụng giữa các ngân hàng.

Chỉ số E/P và chênh lệch so với lãi suất

Tỷ suất thu nhập trên giá (E/P) trung bình của chỉ số VN-Index trong tháng 3/2026 tăng lên 7,3% do VN-Index bình quân tháng giảm 6% so với tháng trước.

Trong khi đó, bình quân lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng tại các ngân hàng thương mại tăng lên 5,9% từ 5,4% trong tháng trước, cho thấy mặt bằng lãi suất duy trì xu hướng tăng.

Chênh lệch giữa tỷ suất thu nhập trên giá (E/P) của chỉ số VN-Index và lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng tiếp tục duy trì ở mức dương trong tháng 3/2026, dù đã thu hẹp so với giai đoạn 3 quý đầu năm 2025 do mặt bằng lãi suất huy động tăng trở lại.