Nâng hạng thị trường chứng khoán không phải là cây đũa thần

Trong ngắn hạn, diễn biến thị trường chứng khoán Việt Nam chịu tác động bởi các yếu tố nền tảng như vĩ mô, tăng trưởng lợi nhuận, định giá và diễn biến từ thị trường quốc tế. Sau khi FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam, thị trường ghi nhận phản ứng tích cực ban đầu nhưng nhanh chóng hạ nhiệt trong phiên kế tiếp.

Nâng hạng tạo “sóng kỳ vọng”, nhưng nhanh chóng hạ nhiệt

Ngày 8-4, FTSE Russell chính thức xác nhận nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ cận biên lên mới nổi thứ cấp. Thông tin này khiến thị trường phấn khởi, VN-Index tăng tới gần 80 điểm.

Tuy nhiên, chỉ một ngày sau, “sóng kỳ vọng” nhanh chóng hạ nhiệt. VN-Index giảm gần 20 điểm, nhiều cổ phiếu chìm trong sắc đỏ.

Khối ngoại bán ròng mạnh, áp lực lên thị trường gia tăng

Theo dữ liệu được nêu trong bài, khối ngoại mạnh tay bán ròng hơn 2.200 tỉ đồng. Từ đầu năm 2025 đến nay, giá trị bán ròng lũy kế của nhà đầu tư nước ngoài gần 6 tỉ USD.

Việc rút vốn khiến tỉ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài ở thị trường chứng khoán Việt Nam giảm mạnh: từ khoảng 23% năm 2019 xuống dưới 12% hiện nay.

Nguyên nhân rút ròng: bất động sản, đảo chiều danh mục và biến động lãi suất – tỉ giá

Ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Nghiên cứu và phát triển - Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam, cho rằng xu hướng rút ròng xuất phát từ hai nguyên nhân chính.

• Rủi ro từ thị trường bất động sản toàn cầu và khu vực, đặc biệt sau năm 2022, gắn với các biến động liên quan trái phiếu doanh nghiệp.
• Đảo chiều danh mục đầu tư: giai đoạn 2018-2019, khối ngoại từng mua ròng mạnh nhóm cổ phiếu bất động sản lớn; nhưng hiện nay họ rút vốn khỏi nhóm này do lo ngại rủi ro ngành.

Bên cạnh đó, biến động lãi suất và áp lực tỉ giá cũng được cho là tác động đáng kể. Ông Minh nhận định khi lợi suất đồng USD và đồng yen Nhật duy trì ở mức cao, cùng với tỉ suất lợi nhuận ở các thị trường phát triển tăng, dòng vốn toàn cầu có xu hướng dịch chuyển. Khi đó, khối ngoại thường rút khỏi các thị trường mới nổi để quay về các kênh an toàn hơn.

Ông Huỳnh Anh Tuấn cho rằng việc khối ngoại rút ròng còn chịu ảnh hưởng từ các yếu tố địa chính trị và chính sách thuế của Mỹ, khiến các quỹ đầu tư phải đánh giá lại mức độ rủi ro và tái phân bổ danh mục. Ông dẫn chứng xu hướng tương tự cũng xuất hiện ở nhiều thị trường cận biên và mới nổi khác.

Tác động và nhận định: dòng vốn nội bù đắp, nhưng cần tránh “bẫy kỳ vọng”

Dù khối ngoại rút ròng, bài viết nêu rằng dòng vốn nội vẫn gia tăng mạnh nhờ quy mô và năng lực tài chính của các công ty chứng khoán ngày càng lớn. Vì vậy, việc khối ngoại rút ròng vài tỉ USD chưa được xem là gây ảnh hưởng quá lớn đến toàn thị trường chứng khoán Việt Nam.

Về phía nhà đầu tư trong nước, ông Nguyễn Thế Minh và ông Huỳnh Anh Tuấn nhấn mạnh cần tránh “bẫy kỳ vọng” và tâm lý đám đông. Không nên chạy theo các cổ phiếu tăng nóng chỉ vì thông tin nâng hạng mà bỏ qua yếu tố nội tại doanh nghiệp. Đồng thời, cần phân biệt rõ giữa “sóng đầu cơ” và “cơ hội thực chất”.

Ông Huỳnh Anh Tuấn cũng lưu ý nâng hạng là quá trình kéo dài nhiều năm, không phải “cây đũa thần” giúp thị trường tăng ngay lập tức; nhà đầu tư mới nên giữ tâm thế dài hạn.

Cách hút vốn ngoại trở lại: chọn lọc doanh nghiệp, ưu tiên minh bạch và cơ cấu nhà đầu tư

Về khả năng dòng vốn ngoại quay lại, ông Huỳnh Anh Tuấn cho rằng khi các yếu tố địa chính trị hạ nhiệt và lợi suất đồng USD, đồng yen giảm sức hút, dòng tiền có thể quay lại các thị trường mới nổi. Việt Nam, với vị thế vừa được nâng hạng, được kỳ vọng đón làn sóng vốn mới.

Để thu hút nhà đầu tư trong và ngoài nước, ông Tuấn nhấn mạnh cần thúc đẩy đưa nhiều doanh nghiệp, sản phẩm chất lượng lên sàn. Theo ông, các quỹ đầu tư nước ngoài thường khó tham gia doanh nghiệp có quy mô vốn hóa nhỏ và kém hấp dẫn. Với doanh nghiệp lớn niêm yết, cần cơ chế khuyến khích phù hợp như chính sách ưu đãi, giảm hoặc miễn thuế.

Ông Nguyễn Thế Minh cho rằng trong hơn 2 năm qua, Chính phủ đã có nhiều động thái nhằm phát triển thị trường vốn. Ông nêu quan điểm: khi GDP tăng 10% thì tín dụng cần tăng ít nhất 20%, nhưng điều này khó thực hiện, do đó thị trường vốn (trái phiếu và cổ phiếu) đóng vai trò quan trọng hơn.

Ông Minh cho biết Chính phủ và Bộ Tài chính đã tập trung hoàn thiện khung pháp lý để thúc đẩy thị trường vốn phát triển, tạo cơ sở để doanh nghiệp đẩy mạnh IPO và niêm yết. Đồng thời, cần tái cơ cấu nhà đầu tư theo hướng tăng tỉ trọng nhà đầu tư tổ chức, đặc biệt là nhà đầu tư nước ngoài, nhằm ổn định dòng vốn dài hạn.

Nhóm hưởng lợi và kịch bản thị trường: chọn lọc, không “hình chữ V”

Theo hai chuyên gia, dòng tiền sau khi nâng hạng sẽ có sự chọn lọc kỹ lưỡng, ưu tiên doanh nghiệp quy mô lớn và minh bạch cao. Nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn có thể là lựa chọn hàng đầu nhờ thanh khoản cao và tỉ lệ cổ phiếu lưu hành tự do (free float) lớn.

Trong đó, bài viết nêu một số nhóm có thể được hưởng lợi gồm:

• Ngân hàng: được xem là “xương sống” của thị trường, hưởng lợi trực tiếp từ ổn định vĩ mô và sự mở rộng quy mô thị trường vốn.
• Chứng khoán: hưởng lợi từ thanh khoản gia tăng và các sản phẩm mới khi hệ thống hạ tầng (như KRX) đi vào vận hành.
• Bất động sản khu công nghiệp: có lợi thế từ tài sản thực và xu hướng dịch chuyển dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam.

Diễn biến ngắn hạn: rủi ro địa chính trị và lạm phát, xu hướng điều chỉnh liên tục

Về diễn biến thị trường trong ngắn hạn, ông Nguyễn Thế Minh cho rằng địa chính trị và lạm phát vẫn là mối lo ngại chính. Dẫn dữ liệu từ chỉ số S&P 500 của Mỹ, ông cho biết trung bình thị trường mất khoảng 22 phiên để tạo đáy sau các sự kiện địa chính trị và cần khoảng 47 phiên để hồi phục.

Ông Minh nhận định thị trường Việt Nam thường không đi theo “hình chữ V” mà có dạng “zích zắc”, do các quá trình đàm phán kéo dài và phức tạp. Xu hướng chung vẫn là đi lên nhưng kèm các nhịp điều chỉnh liên tục.

Về lạm phát, ông Minh cho rằng hiện nay không còn đáng lo như năm 2022. Ông dự báo áp lực lạm phát có thể gia tăng trong tháng 3 và 4, sau đó dần hạ nhiệt từ tháng 5 - 6, nên sẽ không tác động đáng kể đến các yếu tố nền tảng của thị trường chứng khoán Việt Nam.