Dự thảo nghị định đề xuất giảm khoảng 10 lần phạt vi phạm liên quan đến bảo vệ môi trường

Dự thảo nghị định điều chỉnh xử phạt hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường (thay thế Nghị định 45/2022/NĐ-CP) đang được Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn lấy ý kiến góp ý. Dự thảo tập trung sửa đổi các quy định liên quan đến vi phạm thực hiện trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì của nhà sản xuất, nhập khẩu; đồng thời điều chỉnh quy định xử lý chất thải để phù hợp với pháp luật bảo vệ môi trường hiện hành.

Nguyên nhân điều chỉnh mức phạt

Theo cơ quan soạn thảo, mức xử phạt hiện hành theo Nghị định 45/2025 được đánh giá là “quá cao” so với các quy định tương tự. Vì vậy, dự thảo đề xuất giảm mức phạt khoảng 10 lần, đồng thời bảo đảm tính răn đe và công bằng giữa các doanh nghiệp dựa trên khối lượng chất thải phải tái chế, thông qua cơ chế “phạt tăng thêm” đối với vi phạm.

Phạt tăng thêm theo khối lượng đăng ký, kê khai và báo cáo

Dự thảo nêu rõ việc áp dụng “phạt tăng thêm” bằng 20% phần khối lượng đăng ký, kê khai sai, báo cáo sai nhân với định mức chi phí tái chế của năm có trách nhiệm. Mức phạt tăng thêm được thiết kế để bảo đảm sự công bằng giữa doanh nghiệp có quy mô lớn và doanh nghiệp nhỏ theo khối lượng chất thải phải tái chế. Đồng thời, tổng mức phạt cho mỗi vi phạm không quá 1.000.000.000 đồng.

Một số mức phạt được đề xuất

Theo dự thảo, các mức phạt đối với một số hành vi vi phạm liên quan đến trách nhiệm tái chế được đề xuất như sau:

• Phạt từ 10.000.000–30.000.000 đồng đối với hành vi đăng ký kế hoạch tái chế, kê khai đóng góp tái chế hoặc báo cáo kết quả tái chế quá thời hạn 31–90 ngày.

• Phạt từ 30.000.000–50.000.000 đồng khi quá hạn 91–274 ngày hoặc 275 ngày trở lên nhưng đơn vị đã kê khai đóng góp trước khi quyết định thanh tra.

• Phạt từ 50.000.000–100.000.000 đồng đối với hành vi không đăng ký kế hoạch tái chế, không kê khai đóng góp, không báo cáo kết quả tái chế hoặc đăng ký nhưng quá hạn 275 ngày trở lên và sau khi quyết định thanh tra.

• Đối với vi phạm đăng ký kế hoạch tái chế hoặc kê khai sai, làm giảm nghĩa vụ tái chế: đề xuất mức phạt từ 5.000.000–10.000.000 đồng.

• Phạt từ 10.000.000–15.000.000 đồng với hành vi báo cáo sai nhằm làm tăng khối lượng tái chế.

• Phạt từ 5.000.000–10.000.000 đồng cho hành vi vi phạm tỷ lệ tái chế bắt buộc hoặc quy cách tái chế bắt buộc đối với nhà sản xuất, nhập khẩu khi khối lượng tái chế đạt.

• Phạt do chậm nộp đóng góp: 0,05%/ngày, với mức tối đa 1.000.000.000 đồng.

So sánh với mức phạt hiện hành

Hiện nay, theo Nghị định 45, mức phạt từ 900.000.000–1.000.000.000 đồng áp dụng cho hành vi không thực hiện trách nhiệm tái chế hoặc không nộp đóng góp/tái chế hoặc nộp chậm quá 91 ngày. So với quy định này, dự thảo đề xuất các mức phạt thấp hơn đáng kể đối với các nhóm hành vi tương ứng.

Trách nhiệm của đơn vị tái chế thuê ngoài

Dự thảo cũng đề cập trường hợp đơn vị tái chế được thuê bởi nhà sản xuất hoặc đơn vị tổ chức trách nhiệm tái chế nhưng không có giấy phép môi trường hoặc có giấy phép nội dung chưa đầy đủ. Theo đó, mức phạt dự kiến từ 100.000.000–300.000.000 đồng. Mức phạt cũng áp dụng với trường hợp sử dụng kết quả khối lượng tái chế cho nhiều nhà sản xuất.

Quy định liên quan khác trong dự thảo

Ngoài nội dung về xử phạt trách nhiệm tái chế, dự thảo còn đề cập đến việc rút ngắn thời gian đình chỉ hoạt động đối với nguồn thải và cơ sở vi phạm. Đồng thời, dự thảo thảo luận về việc hình thành và phát triển các khu/cụm công nghiệp tái chế tại Việt Nam, cùng với các thách thức và tiềm năng của tái chế nhựa và quản lý chất thải.

Thời điểm có hiệu lực

Dự thảo quy định hiệu lực từ ngày 25 tháng 5 năm 2026. Quy định mới được nêu nhằm làm rõ đối tượng phải tái chế, hình thức tái chế và tỷ lệ tái chế bắt buộc cho các nhóm sản phẩm và bao bì gồm: bao bì, ắc quy và pin, dầu nhớt; săm lốp; điện–điện tử và phương tiện giao thông đường bộ.