FTSE Russell nêu rõ tiêu chí chọn cổ phiếu vào rổ chỉ số và các cơ hội đầu tư đáng chú ý tại Việt Nam

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam nỗ lực nâng cao tiêu chuẩn để đáp ứng các tiêu chí nâng hạng, các chia sẻ tại một webinar gần đây của bà Wanming Du, Giám đốc Chính sách khu vực châu Á – Thái Bình Dương của FTSE Russell, và ông Phạm Lưu Hưng, Kinh tế trưởng SSI Research, đã phác thảo các yêu cầu đối với dòng vốn quốc tế và tác động tiềm năng đến thị trường.

Tiêu chí lựa chọn cổ phiếu: trọng tâm vào thanh khoản và free float

Theo bà Wanming Du, nền tảng cốt lõi để một mã cổ phiếu được đưa vào danh sách theo dõi của FTSE Russell không chỉ dựa vào vốn hóa. FTSE Russell đặc biệt tập trung vào thanh khoản và tỷ lệ cổ phiếu tự do lưu hành (free float). Các yếu tố này được xem là cơ sở để đánh giá mức độ đầu tư được của một cổ phiếu.

Tỷ lệ free float được coi là thước đo trực tiếp về độ dày của nguồn cung có thể giao dịch, qua đó giúp nhà đầu tư nước ngoài thực hiện các vị thế mua - bán một cách minh bạch và nhất quán. Trên cơ sở các nguyên tắc này, chất lượng của một bộ chỉ số được đánh giá dựa trên các tiêu chí rõ ràng về quy mô và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư.

Khác biệt giữa chỉ số nội địa và chỉ số quốc tế: vai trò của room ngoại

Đại diện FTSE Russell cho rằng điểm khác biệt chủ yếu giữa các bộ chỉ số nội địa và quốc tế nằm ở giới hạn sở hữu nước ngoài (room ngoại). Với nhà đầu tư quốc tế, các hạn chế này tác động trực tiếp đến tỷ lệ cổ phiếu có thể tiếp cận và giao dịch.

Khi room ngoại bị giới hạn, headroom dành cho nhà đầu tư nước ngoài sẽ thu hẹp, từ đó làm giảm sức hấp dẫn của cổ phiếu đối với các quỹ đầu tư toàn cầu. Ngược lại, với nhà đầu tư trong nước, room ngoại không phải là rào cản lớn. Vì vậy, rổ VN30 hiện tại được cho là phản ánh mức độ tiếp cận của dòng vốn nội địa nhiều hơn, trong khi chưa đáp ứng đầy đủ các tiêu chí hướng tới nhà đầu tư quốc tế.

Sự khác biệt này tạo ra khoảng cách giữa các chỉ số nội địa như VN30 và các chỉ số do FTSE Russell xây dựng. Theo quan điểm của FTSE Russell, các chỉ số quốc tế thường đặt trọng tâm hơn vào tính minh bạch, khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài và mức độ tự do giao dịch cổ phiếu.

“Do đó, các doanh nghiệp có vốn hóa lớn, thanh khoản cao, free float đủ lớn và còn dư địa room ngoại sẽ có lợi thế rõ rệt. Ngược lại, các cổ phiếu bị hạn chế sở hữu nước ngoài hoặc thanh khoản thấp sẽ gặp bất lợi trong quá trình sàng lọc,” đại diện FTSE Russell nêu.

Diễn biến và tác động: ngắn hạn có thể hỗ trợ giá, dài hạn phụ thuộc thay đổi cơ cấu

Ở góc độ vận hành và phân tích thị trường, ông Phạm Lưu Hưng nhấn mạnh Việt Nam đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn trên bản đồ đầu tư toàn cầu nhờ các cải cách về chính sách và hạ tầng thị trường. Trong ngắn hạn, việc nâng hạng có thể tạo ra tác động rõ rệt lên giá cổ phiếu do dòng vốn ngoại đổ mạnh.

Tuy nhiên, về dài hạn, câu chuyện không chỉ dừng ở nâng hạng. Ông cho rằng yếu tố quan trọng hơn là sự thay đổi mang tính cơ cấu của thị trường, bao gồm phát triển đồng bộ các kênh cổ phiếu và trái phiếu, đồng thời mở rộng các sản phẩm tài chính mới. Những thay đổi này được kỳ vọng giúp tăng thanh khoản, cải thiện chất lượng thị trường và tạo nền tảng thu hút dòng vốn bền vững.

Nhóm ngành được kỳ vọng hút tiền và các mã được nhắc đến

Về triển vọng dòng vốn, các chuyên gia cho rằng dòng tiền có thể ưu tiên các ngành gắn với tăng trưởng kinh tế thực, nổi bật là Net Zero và đầu tư công. Các đại diện được nêu gồm STB và SGB.

Ở mảng tiêu dùng, MSN và VNM được đánh giá tích cực nhờ hưởng lợi từ đà mở rộng của thị trường nội địa. Trong lĩnh vực tài chính, Vietcombank (VCB) thu hút sự chú ý nhờ nền tảng vận hành vững chắc và chất lượng dịch vụ.

Đối với ngành ngân hàng, chiếm khoảng 10% trong tổng 30% trọng số của VN30, các chuyên gia nhận định dù vẫn đối mặt với giới hạn room ngoại nhưng không phải trở ngại lớn nếu nhà đầu tư nước ngoài được hỗ trợ thông qua các công cụ đầu tư phù hợp. Nhìn chung, các nhóm ngành được nhắc đến vừa có thể hưởng lợi từ dòng vốn ngoại, vừa gắn với câu chuyện tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế Việt Nam.